Adam Jarecki

Wyprawa po złote zęby

In polityka on 12/01/2011 at 04:00

Adam JareckiWielkim podziwem napawa mnie skuteczność wywoływania ogólnokrajowych awantur przez Jana Tomasza Grossa. Cóż bowiem tak naprawdę ten mieszkający w USA socjolog robi? Otóż mówi prawdę i odsłania tym samym białe plamy historii. Pokazuje, że Polacy są… normalnym europejskim narodem.

Przez cały okres komunizmu zamiatano pod dywan najpaskudniejsze plamy na białej szacie polskiego narodu. To natrętne przyklepywanie naszych brudów zaskutkowało tylko większym szokiem, gdy na własne oczy przekonaliśmy się, do czego jesteśmy zdolni. Dla świata zachodniego nie było to nic zaskakującego. Zarówno Amerykanie jak i Brytyjczycy czy Francuzi doskonale wiedzieli, co wydarzało się w wojennej i powojennej Polsce. Wiedzieli o wsiach i miasteczkach jak w Jedwabnem, o Żydach uciekających z powojennej Polski do Niemiec, o szmalcownikach. Politycy i historycy dowiadywali się tego z zeznań tych, którym udało się z Polski uciec; z kolei zwykli ludzie – nieco później – z literatury fabularyzowanej, choćby z przypomnianego w najnowszej książce Głowackiego „Malowanego ptaka” Jerzego Kosińskiego.

Slowem: wszyscy wszystko wiedzieli. Poza Polakami. Nikt im wcześniej o czarnych stronach historii nie mówił, stąd dokumentalne, wzbogacone zjadliwymi opiniami, książki Jana Tomasza Grossa wywoływały takie huragany.

Gross zaczął w gruncie rzeczy delikatnie. Książka „Sąsiedzi” (2001) skupiała się bowiem na małym miasteczku. Łatwo było uznać w ramach syndromu wyparcia, że był to przypadek wyjątkowy, że mord w Jedwabnem był czymś w rodzaju „wypadku przy pracy”. W końcu to tylko jedno miejsce, prawda?
Prawdziwy huragan wywołała pozycja „Strach” (2006), w której nagle przeczytaliśmy, że to co działo się w Jedwabnem nie tylko nie było czymś wyjątkowym ale na dokładkę, że nie skończyło się wraz z wyparciem Niemców z ziem polskich. Że Polacy żydowskiego pochodzenia uciekali z wolnej (w miarę) Polski do… Niemiec. Niesamowity chichot historii. Na marginesie: przypomnijmy sobie, kto wtedy Polską rządził i jaki miało to wpływ na odbiór tej książki.

„Złote żniwa” (luty 2011) zamykają ten tryptyk stawiając najpaskudniejszą tezę: że to wszystko zdarzyło się z chciwości. Ci którzy trzy lata temu przeczytali w „Wyborczej” artykuł na ten temat wiedzą już, co w najnowszej książce Grossa znajdą. Czeka nas kolejna awantura medialna i publicystyczna.

W ramach konwersatoriów z dyskursu medialnego brałem udział w prezentacjach, które jakoś mi się skojarzyły. Pierwsza dotyczyła właśnie Jedwabnego, druga zaś – tożsamości europejskiej. Co wspólnego mają ze sobą te tematy? Spójrzmy logicznie.
Anglicy wymyślili obozy koncentracyjne. Hiszpanie wyrżnęli w pień cywilizację Azteków. Niemcy przeprowadzili holocaust. Francuzi zlikwidowali pośrednio i bezpośrednio jedną czwartą Algierii. Polacy zabijali Żydów. Amerykanie wybili Indian a potem wypowiedzieli wojnę Meksykowi odbierając im ponad połowę terytorium – zupełnym przypadkiem tę bogatszą w surowce naturalne.

Widzicie już tę paralelę? Polacy nie są „Mesjaszem Narodów”. Są normalnym europejskim narodem, który ma na swoim koncie mnóstwo dobrego i równie dużo złego. W tej definicji zawsze byliśmy narodem rdzennie europejskim. Bo to jest dość paskudny kontynent.

Uprzytomniłem sobie, że jest jeszcze jeden temat, którym mógłby się zająć Jan Tomasz Gross, stawiając okrutną i makiaweliczną „kropkę nad i”. Auschwitz. Ten, który po wyzwoleniu nie został zamknięty, lecz funkcjonował co najmniej do marca 1946 roku.
Czy wiecie, co się tam działo, kto był tam przetrzymywany, kim byli kapo i zarządcy obozu? Ja wiem. Poszukajcie, to nie jest wiedza tajemna. To po prostu jeszcze jedna karta historii zamieciona pod dywan i ukryta przed oczami maluczkich, którym się „nie chce”.

Trzeba chcieć, żeby wybaczyć i prosić o wybaczenie.

Adam Jarecki na Facebooku

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s